Sıvı Yalıtkanlar

Mineral yağları, sentetik sıvılar, reçineler ve vernikler sıvı yalıtkan olarak değişik amaçlarla kullanılmaktadır.
Mineral yağları, petrolün destinasyonundan elde edilen bazı sıvı hidrokarbonlarla karıştırılması ile elde edilir.Genellikle yağlı transformatörlerde, yağlı devre açaklarında ve yağlı kondansatörlerde kullanılırlar.
Yağlar 10*1000.000 ile 20*1000.000 V/m gibi oldukça yüksek dielektrik kuvvete sahiptir. Ancak su buharı bu özelliği olumsuz yönde çok fazla etkiler. Bu nedenle yalıtkan yağlar kullanılmadan önce araştırılmalı ve bu işlem belirli sürelerde tekrarlanmalıdır. Son yıllarda mineral yağları yerine kullanılabilecek sentetik organik bileşikler türetilmiştir. Bunlar çeşitli ticari isimler altında piyasada satılmaktadır. Reçineler amorf malzeme olup ısıtıldıklarında önce plastik haline gelirler daha sonra sıvılaşırlar. Reçineler su absorblamazlar ve suda çözünmezler. Alkol ve diğer organik çözücülerde çözünen reçineler vernik, plastik ve filmlerin yapımında kullanılan önemli bir hammaddedir. Ağaç kabuklarının çizilmesi ile elde edilen doğal reçinelerin yanında polietilen ve poli vinil klorür (PVC) gibi sentetik ve plastik reçineler de gerçekleştirilmiştir. Vernikler reçinelerin çözeltileri olup çözeltinin buharlaşması ile sertleşen maddelerdir.

1- Trafo Yağı
Diğer yağlar içerisinde  petrol bazlı trafo yağları en ucuz ve en yaygın kullanılanlardır. Dielektrik sabitini artırdıkları için katı izolatörün kütlesini, hacmini ve fiyatını düşürürler. Kimyasal olarak parafin, isoparafin, naftalin gibi maddeleri hidrokarbonların karışımında bulunur.trafoŞekil :Trafo
Daimi olarak yüksek sıcaklıklara maruz kalabilirler. Bu durum da zamanla yaşlanmaya sebebiyet verebilir. Sıvının içerisinde asit ve reçine oluşumu başlar. Oluşan bu asitlerden bazıları katı izolasyon malzemesine de zarar verip, m etal parçaların korozyonma uğramasına sebep olabilirler.
Ayrıca oluşan bu sulu çamur bobinlere zarar vererek, yağ dolaşımını yavaşlatır ve soğumayı engeller.
2- Sentetik Yağlar
Sentetik yağlar uzun süreden beri kablolarda ve yağ emdirilmiş kağıt ile  kaplanmış kapasitörlerde kullanılmaktadır. Sentetik yağlar doğal mineral yağlara oranla elektriksel özellikler açısından üstündürler. Flora karbonve silikon yağlar da özel amaçlı bazı uygulamalarda kullanılırlar.

A- )Sıvılarda Delinme
Sıvı yalıtkanlariçin başlıca 3 tip delinme türü vardır.

A – 1 ) Termik Delinme
Yalıtkan sıvıda su buharı, toz, is, elyaflı parçacık gibi yabancı maddeler varsa bir elektrik alan altında bu parçacıklar polarize olurlar ve bir köprü görevi görerek delinmeye yol açarlar.

A-2 ) Mekanik Delinme
Yalıtkan sıvı içinde gaz habbecikleri ve hava boşlukları olduğu zaman deşarj olayı daha çok mekanik delinmeyle açıklanır. Basınç değerlerindeki değişimden dolayı delinme gerçekleşir.

A-3 ) Elektriksel Delinme
Eğer sıvı yalıtkan temiz ise veya çok kısa süreli gerilimler söz konusu ise, bu durumda deşarj olayı, daha çok gazlarda olduğu gibi elektriksel delinme teorisiyle açıklanır.

Kaynak : İ.Ü Elektrik – Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğrencileri Emin Özçelik ve Mazlum Kaplan – Bitirme Projesi

One Comment

Sen de Bir Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir